İlginizi Çekebilir
  1. Ana Sayfa
  2. Sağlık
  3. KİST HİDATİK HASTALIĞI
Trendlerdeki Yazı

KİST HİDATİK HASTALIĞI

Kist hidatik hastalığı Hipokrat zamanından beri bilinen bu paraziter hastalık halen özellikle hayvan yetiştiriciliği ile uğraşılan ülkelerde önemli bir sağlık sorunu oluşturmaktadır. Hastalık etkeni Cestode sınıfının Taenidae familyasına ait bir parazit olan ECHİNOCOCCUS' ( ekinokok ) dur.

KİST HİDATİK HASTALIĞI

KİST HİDATİK HASTALIĞI

Kist hidatik hastalığı Hipokrat zamanından beri bilinen bu paraziter hastalık halen özellikle hayvan yetiştiriciliği ile uğraşılan ülkelerde önemli bir sağlık sorunu oluşturmaktadır. Hastalık etkeni Cestode sınıfının Taenidae familyasına ait bir parazit olan ECHİNOCOCCUS’ ( ekinokok ) dur.

E. granulosus, E.multilocularis, E.vogeli ve E.oligarthus olarak adlandırılan 4 türü vardır. Bunlardan en yaygın görüleni E.granulosus’tur. Ekinokok’ların erişkin şekilleri ana konakçı olan kedi, köpek, kurt, tilki gibi hayvanların barsaklarında bulunur. Larva şekilleri ise ara konakçı olan koyun, keçi, sığır, deve, domuz, at, eşek, manda , karaca, geyik, çeşitli kemirgenler ve insan’da kist içinde yaşarlar

E. granulosus’un yumurtaları, paraziti barsaklarında taşıyan ana konakçı kedi, köpek vb hayvanların dışkılarıyla dışarı atılırlar. Bu yumurtalar toprak, su ve yumurta bulaşmış kedi köpek tüyleriyle direkt veya kontamine sebze, meyvelerle endirekt olarak ara konakçılar tarafından ağız yolundan alınır. Alınan bu yumurtalar barsaklarda açılarak barsak duvarını geçer, kan ve lenf yoluyla öncelik sırasıyla karaciğer, akciğer, diğer organ ve dokulara yerleşerek kist formunda yaşamlarını sürdürürler.

Bu kistleri içeren hayvan etleri ve sakatatlarının, kedi köpek vb ana konakçılar tarafından çiğ olarak yenmesiyle onların barsaklarında 6-8 haftada erişkin şeklini alarak 6 – 8 ay canlı kalırlar. Belirli aralıklarla yumurtlayarak enfeksiyon zincirinin bir kısır döngü şeklinde devamını sağlarlar.

Eğer kedi ve köpeklere kist içeren et ve sakatatların verilmemesi, sağlam etlerinde iyice pişirilerek verilmesi, düzenli olarak veteriner kontroluyla parazit mücadelelerinin yapılması sağlanırsa bu zincir kırılır ve toplumda kist hidatik hastalığı sorun olmaktan çıkar. Kedi ve köpek tüylerinin de kendi saçımızdan, çeşitli hayvan kürklerinden, kuş tüylerinden veya tüylü oyuncaklardan bir farkı kalmaz.

 

Klinik bulgular

Hidatik kistli kişilerin büyük bir kısmında hiç bir yakınma ve bulgu yoktur.Kistlerin büyümesi yavaştır ( 1 – 3 cm/ yıl ) ve enfeksiyondan birkaç yıl sonra belirti vermeye başlar. Kistler en sık karaciğer ve akciğerler’de görülürler. Nadiren dalak, karın zarı ( periton ), böbrek, kemik, göz yuvası ( orbita boşluğu ), beyin, kalp ve yumurtalıklara da yerleşebilir.

E. granulosus kistleri tek boşluklu, çevresi belirgin şekilde sınırlanmış, içi sıvı dolu yer kaplayan yapılar şeklindedir. Bulgu verecek kadar büyüdüğünde şikayetler tutulan organa göre değişir ve nonspesifiktir. Bazen kist sıvısının dışarıya yavaş yavaş sızması ile allerjik reaksiyonlar özellikle ürtiker ortaya çıkar. Kistin ani açılmasıyla ağır anaflaksi tablosu ortaya çıkabilir. Kist sıvısının yayıldığı yerlere ulaşan kız kistler burada da kist oluşmasına neden olurlar.

E. granulosus kistleri insanda nadir olmakla birlikte malign hidatik hastalığı olarak bilinen ağır tabloya yol açar. Yerleeştiği organlarda bir çok küçük kistler oluşur. Bunlar çoğalır ve çevredeki dokuları harap ederek hızla yayılır. İnfeksiyonun ilerlemesi önlenemezse prognoz ağırdır. Cerrahi girişim tehlikelidir.

Hastalın tanısı : Tanı, klinik ve laboratuar bulgularının birlikte değerlendirilmesi ile konulur. Radyolojik olarak düz grafilerde rastlanan kistik oluşumların ultrason ve tomografi ile ayrıntılı değerlendirilmesi yapılabilir. Serolojik testler ve hidatid elisa testi tanıyı destekler. Kistlerin cerrahi yoldan komplikasyonsuz çıkarılmasından bir süre sonra antikorlar tamamen kaybolur ve testler negatifleşir. Kist bronşa açılmışsa balgamın mikroskobik incelemesi ile kız kistler görülebilir. Kistler tanı amacıyla kesinlikle aspire edilmemelidir.

Tedavi : Küçük ve kalsifiye kistlerde tedavi yapılmaksızın yakın takip önerilmektedir. Büyüyen ve bulgu veren kistler cerrahi yoldan çıkarılabilir. Cerrahi tedavide riskler varsa, cerrahi olarak çıkarılmaları mümkün olmayacak yaygın kistler sözkonusu ise uzun süreli ilaç tedavisi uygulanarak izlemeye alınır. Bu amaçla mebendazol ve albendazol kullanılmaktadır.

KİST HİDATİK HASTALIĞI KORUNMA

Hastalığı önlemek, parazitin yukarıda anlatılan yaşam zincirini kırmaktan geçer. Hastalığın insandan insana, köpekten köpeğe veya koyundan koyuna geçmesi söz konusu değildir. Bu konuda yapılması önerilenler aşağıda özetlenmiştir.

Halkın hastalık konusunda eğitimi ( ülkemiz insanlarının kist hidatiğin, köpek ve kedi tüylerinin direkt olarak karaciğer ve akciğere gidip yapışması sonucunda oluştuğu şeklindeki yaygın yanlış inancın doğrusunun yukarıda anlatıldığı şekliyle öğretilmesi ).
Et kesimlerinin denetlenerek, kaçak kesimlerin önlenmesi ve hastalıklı hayvan etlerinin ve sakatatlarının ortadan kaldırılması.
Başıboş köpeklerle mücadele edilmesi ve onların aşılarının ve parazit tedavilerinin belediyeler ve gönüllü kuruluşlarca sağlanması.
Evde bakılan kedi ve köpeklerin düzenli parazit ilaçlarının verilmesi ve veteriner kontrollarının yaptırılması.

KİST HİDATİK HASTALIĞI

Bu önlemler alınmadıkça hiç kimsenin bu hastalıktan uzak durmasının mümkün olmadığının herkesçe bilinerek, bu mücadelede elinden geleni yapması ( En az risk altındaki gurubun evde bilinçli olarak kedi ve köpek besleyen insanlar olduğu herkesçe bilinmelidir. Çünkü doğru bilgilere sahiptirler ve gereğini yapmaktadırlar. Bu şekilde bakılan kedi ve köpeklerin tüyleri hiçbir risk taşımazlar, sadece basit bir ayrıntı olarak genel temizlik sırasında halledilir. En büyük risk gurubu ise parazit mücadelesi yapılmadan serbest dolaşıma bırakılmış, bahçede, çiftlikte veya köyde beslenen köpeklerle teması olan ve koyun, keçi, inek vb hayvancılıkla uğraşan kişilerdir. )
Bu yöntemler ile hastalığın çok yaygın olduğu bazı ülkelerde hastalık oranı çok azaltılabilmiştir. Yaygın olarak evlerde kedi ve köpek beslenen Avrupa ülkeleri ve ABD’de, bu evlerde yaşayan insanlarda kist hidatik hastalığı görülmemektedir ( ABD’de sadece ev içinde yaklaşık 38 milyon köpek, 32 milyon kedi beslenmektedir).

Yorum Yap

Yorum Yap